“NPV เป็นบวก” ยังไม่ใช่ข้อเสนอลงทุน
ตารางการเงินบอก NPV 290,578.63 บาท มีผู้เสนอให้อนุมัติ แต่ก่อนใช้เงินบริษัท ผู้ตรวจยังต้องรู้ว่าจะซื้ออะไร ถ้าไม่ทำจะเกิดอะไร ต้องมีเงินเมื่อไร และใครจะรับผิดชอบเมื่อจำนวนลูกค้าหรือต้นทุนไม่เป็นไปตามคาด
ตอนสุดท้ายจะเปลี่ยนกรณีร่วมให้เป็นบันทึกตัดสินใจ เป้าหมายไม่ใช่เอกสารที่ยาวขึ้น ผมอยากให้คนอ่านตามข้อเสนอไปถึงสมมติฐาน ตั้งคำถามกับมัน และเข้าใจเงื่อนไขที่ผูกกับการอนุมัติได้
ตัวเลขทั้งหมดในตอนนี้ยังเป็นเรื่องสมมติ ผลบวกภายใต้ประมาณการเพื่อเรียนรู้ไม่ใช่คำแนะนำให้ลงทุนจริง วิธีทำงานคือแสดงเหตุผลให้เห็นพอที่จะกลับมาแก้เมื่อหลักฐานเปลี่ยน
เริ่มด้วยคำตัดสินและขอบเขตของโจทย์
ข้อเสนอคือโครงการสามปี ใช้เงินลงทุนอุปกรณ์และเตรียมงาน 800,000 บาท กับเงินทุนหมุนเวียนเริ่มต้น 200,000 บาท รวมเงินออก ณ เวลา 0 จำนวน 1 ล้านบาท เงินสดดำเนินงานรายปีเป็นยอดหลังภาษี ก่อนกระแสเงินจัดหาเงิน และก่อนรายจ่ายลงทุนหรือการเปลี่ยนเงินทุนหมุนเวียนที่แสดงแยก
กรณีนี้ปี 1 และ 2 ให้เงินปีละ 450,000 บาท ปี 3 ให้ 450,000 บาทบวกเงินทุนหมุนเวียนที่สมมติว่าได้คืน 200,000 บาท รวม 650,000 บาท ไม่มีเงินรับจากขายสินทรัพย์ปลายทาง และไม่มีการต่อเป็นธุรกิจโตตลอดไป เงินทุกงวดเกิดสิ้นปี เป็นเงินบาทที่รวมผลของระดับราคาไว้แล้ว
ต้องระบุทางเลือกเทียบด้วย “ไม่ลงทุน” อาจหมายถึงใช้กระบวนการเดิม ซื้อบริการขนาดเล็กกว่า เลื่อนเวลาเริ่ม หรือเสียโอกาสรับความต้องการบางส่วน บันทึกต้องอธิบายทางเลือกที่เกี่ยวข้องแล้วนับเฉพาะเงินที่ต่างกัน เส้นศูนย์ที่ใส่ง่ายไม่ได้พิสูจน์ว่าการไม่ทำไม่มีผลใด
ทำให้คนอื่นตรวจการคำนวณได้
| เวลา | เงินสดกรณีฐาน | เงินสดสะสมกรณีฐาน | เงินสดกรณีเสียหาย | เงินสดสะสมกรณีเสียหาย |
|---|---|---|---|---|
| 0 | −1,000,000 | −1,000,000 | −1,000,000 | −1,000,000 |
| สิ้นปี 1 | 450,000 | −550,000 | 300,000 | −700,000 |
| สิ้นปี 2 | 450,000 | −100,000 | 300,000 | −400,000 |
| สิ้นปี 3 | 650,000 | 550,000 | 500,000 | 100,000 |
คอลัมน์สะสมบอกเงินรับจ่ายของโครงการก่อนแหล่งทุน ไม่ใช่ยอดธนาคารของบริษัท ยังไม่รวมเงินกู้รับ คืนเงินต้น กิจกรรมธุรกิจอื่น หรือวันรับจ่ายภายในปี สภาพคล่องบริษัทจึงยังต้องมีประมาณการลงวันที่ของตน
ใช้อัตรา WACC สมมติ 9.12% จะได้ NPV กรณีฐาน 290,578.63 บาท และ IRR ประมาณ 23.7794% ต่อปี อัตราคิดลดนี้สมมติให้ความเสี่ยงธุรกิจสอดคล้องกัน ใช้เงินบาทที่รวมระดับราคาและเงินสดหลังภาษี ไม่ใช่ราคาตลาดปัจจุบันหรืออัตราที่ทุกโครงการต้องใช้
กรณีเสียหายลดเงินสดดำเนินงานเหลือปีละ 300,000 บาท แต่ยังสมมติให้ได้ทุนหมุนเวียนคืน 200,000 บาทในปี 3 จะได้ NPV ติดลบ 88,304.99 บาท และ IRR ประมาณ 4.4975% นี่คือกรณีทดสอบ ไม่ใช่การประเมินโอกาสเกิด เรายังไม่คำนวณ NPV คาดหมายเพราะยังไม่มีเหตุผลรองรับความน่าจะเป็น
กระแสเงินสดเพิ่ม อัตราคิดลด NPV และสมมติฐาน
วันรับจ่าย เงินสำรอง แหล่งทุน และกรณีผิดแผน
ระบุเจ้าของงาน วงเงินหรือขอบเขต จุดทบทวน และเหตุที่ต้องหยุด
อธิบายเวลาเล็กน้อยให้ถูกก่อน
ทั้งสองกรณีคืนเงินเริ่มต้นได้ครั้งแรก ณ สิ้นปี 3 ตามวันเงินสดรายปีที่โจทย์กำหนด กรณีเสียหายยังมียอดสะสมที่ไม่คิดลดเป็นบวก แต่ NPV ที่ 9.12% กลับติดลบ การได้เงินคืนกับการได้ผลตอบแทนตามที่ต้องการจึงเป็นคนละการทดสอบ
ถ้าระบุคืนทุนกรณีฐานประมาณ 2.22 ปี จะเป็นการเพิ่มสมมติฐานว่าเงินสดดำเนินงานทยอยเข้าสม่ำเสมอภายในปี อาจใช้ได้ในแบบจำลองเวลาอีกชุด แต่ไม่ใช่สิ่งที่ DCF สิ้นปีบอก ผมจะคงคำตอบที่ปี 3 จนกว่าข้อเสนอจะแสดงวันรับจ่ายหรือระบุชัดว่าสมมติให้เงินเข้าทยอยเท่ากัน
เขียนข้อเสนอพร้อมเงื่อนไขที่ตรวจได้
บันทึกที่ใช้ทำงานจริงอาจสั้นได้ถ้ามีลิงก์ไปหลักฐาน ผมจะใส่คำถามต่อไปนี้ไว้ในบันทึกตัดสินใจ แทนวางภาพหน้าจอตารางที่ไม่มีคำอธิบาย
| คำถาม | สิ่งที่คนตรวจต้องเห็น |
|---|---|
| ทำไมเลือกโครงการนี้? | ปัญหาธุรกิจ ทางเลือก ประโยชน์ส่วนเพิ่ม และขีดจำกัดส่งมอบ |
| สมมติฐานใดมีผลมาก? | วันรับจ่าย หน่วย หลักฐานเก็บเงิน ต้นทุน ผลภาษี และผู้รับผิดชอบ |
| มูลค่ายังอยู่เมื่อท้าทายหรือไม่? | ผลกรณีฐาน/เสียหาย ความไว และหลักฐานที่ยังขาด |
| มีเงินทำได้หรือไม่? | แหล่งทุนที่ผูกพัน ภาระคืนเงิน จุดเงินต่ำระหว่างปี และข้อจำกัด |
| ใครตัดสินและกลับมาตรวจ? | อำนาจอนุมัติ วันทบทวน เจ้าของตัวติดตาม และเงื่อนไขปรับหรือหยุด |
ข้อเสนอแบบมีเงื่อนไขอาจให้เริ่มได้ต่อเมื่อแหล่งทุนผูกพันและมีหลักฐานรองรับแผนเก็บเงิน พร้อมกลับมาทบทวนถ้าตรวจรับเลื่อน นี่คือตัวอย่างออกแบบการตัดสินใจ ไม่ใช่ข้อสรุปว่าเงื่อนไขเหล่านี้ทำให้โครงการปลอดภัย หลักฐานและเกณฑ์ต้องเหมาะกับกิจการนั้น
ฝ่ายขายอาจรับผิดชอบหลักฐานความต้องการกับเงื่อนไขเก็บเงิน ทีมปฏิบัติการดูความสามารถส่งมอบ ฝ่ายการเงินดูแลเงินสดและสมมติฐานมูลค่า ผู้บริหารยังต้องชั่งน้ำหนักความขัดแย้งระหว่างข้อมูล การใส่ชื่อไม่ได้ทำให้ประมาณการที่ไม่แน่นอนกลายเป็นแน่นอน แต่ทำให้รู้ว่าจะเริ่มทบทวนกับใคร
อนุมัติแล้ว ยังต้องเรียนรู้จากผลจริง
เก็บประมาณการเดิมเทียบเงินสดจริง พร้อมวันที่และเหตุผลที่เปลี่ยน แยกผลจากเวลา จำนวนขาย ราคา ต้นทุน และขอบเขตเท่าที่หลักฐานทำได้ เงินรับช้าไม่จำเป็นต้องแปลว่าเก็บไม่ได้ แต่ทั้งคู่ก็อาจต้องตอบสนองด้านแหล่งทุนก่อนผลบัญชีเปลี่ยน
อย่าบังคับให้ทำต่อเพียงเพราะจ่ายไปแล้ว ให้ประเมินทางเลือกที่เหลือจากเงินสดอนาคตที่หลีกเลี่ยงได้และภาระที่ผูกพัน ขณะเดียวกันก็ไม่ควรตัดสินว่าล้มเหลวจากข้อมูลผันผวนเพียงครั้งเดียวโดยไม่ตรวจว่าท้าทายสมมติฐานใดจริง
แบบฝึกหัด เขียนคำตัดสินที่เปลี่ยนตามหลักฐานได้
ทีมเสนอว่า “อนุมัติเพราะ IRR 23.7794% สูงกว่า WACC” จะเขียนใหม่อย่างไรให้ผู้บริหารคนอื่นตรวจเหตุผลได้?
เฉลย: ระบุโครงการสามปีกับทางเลือก แนบทางคำนวณเงินสดและสมมติฐาน 9.12% รายงาน NPV ฐาน 290,578.63 บาทกับ NPV เสียหายติดลบ 88,304.99 บาท แล้วระบุหลักฐานแหล่งทุนและส่งมอบที่ยังต้องได้ ใครมีอำนาจอนุมัติ จะทบทวนผลจริงเมื่อไร และอะไรทำให้ปรับ เลื่อน หรือปฏิเสธ หลักฐานอาจยังนำไปสู่การไม่ทำก็ได้
กรอบลงทุน จัดหาเงิน และคืนเงินของ Damodaran ช่วยเชื่อมเรื่องที่เรียนในชุดนี้ แบบทำงานและตัวเลขสมมติเป็นการประยุกต์เพื่อเรียนรู้ ผลงานที่ต้องการคือคำตัดสินที่คนอื่นตั้งคำถามกับสมมติฐานได้ ไม่ใช่ตัวเลขที่ใช้ยุติการสนทนา